Džon MekKraken – Portali za prelazak u drugu dimenziju

MekKraken pored crnog monolita sličnog onom iz Odiseje u svemiru 2001.

Džon MekKraken (John McCracken), jedan od istaknutih predstavnika američke škole minimalizma, rođen je u Berkliju u Kaliforniji 1934. godine. Karijeru je počeo kao slikar, stvarajući pod uticajem ekspresionizma, ali je ostao poznat pre svega kao skulptor, koji je spojio ideju minimalizma sa ljubavlju prema surfu, jarkim bojama i zen senzibilitetom. Proslavio se 60-tih godina stvarajući jednostavne skulpture geometrijskih formi od drveta obloženog fiberglasom i poliesterom. U kasnijim radovima koristi bronzu i nerđajući čelik kao osnovne materijale za rad, stvarući geometrijske skulpture koje reflektuju okolinu. Verovao je u postojanje vanzemaljaca i paralelnih dimenzija i bio je ubeđen da umetnost može da da formu skrivenim dimenzijama univerzuma, probudi svest i obogati naš život. 8. aprila 2011., posle duže bolesti, Džon MekKraken napustio je ovaj svet i otplovio u drugu dimenzije.

Delo koje ga je proslavilo nastalo je u vreme kada su umetnici nastojali da spoje vajarstvo i slikarstvo, u isto vreme eksperimentišući sa neutralnim, glatkim površinama. Drvene daske jarkih boja, stoje na podu kao skulpture oslanjajući se na zid kao slike, arhitektonski definišući prostor. Njegova dela neodvojiva su od prostora u kome se izlažu- mesto na kome su izložene takođe je deo instalacije. Daske (slične onima koje se koriste za surf) predstavljaju mostove koji nas vode s jednog mesta na drugo, premošćavajući jaz između dva sveta- materijalnog i duhovnog.

„Mislim da daska postoji između dva sveta, poda koji predstavlja fizički svet objekata, automobila, drveća, zgrada i ljudskih tela, dok zid predstavlja svet imaginacije, iluzionističkog slikanja i ljudskog uma.“- rekao je MekKraken opisujući svoje skulpture.

Daske, nošalantno naslonjene na zid, podsećaju ne dečju igru, a u isto vreme izgledaju mistično i nedokučivo kao totemi. Spajajući materiju i duh, telo i um, sveto i profano, kič i umetnost, MekKraken je vajarstvu pristupao razigrano. Smisao za humor i spiritualnost prisutna u njegovim delima učinila ga je jedinstvenim.

Rani radovi

Njegovi kasniji radovi doneli su promenu u materijalu ali je forma ostala ista. Umesto drveta MekKraken pravi transparentne skulture od bronze i nerđajućeg čelika. Obojene u crno, uglačane do perfekcije, ove skulpture imaju jedinstvenu sposobnost da izgledaju čvrsto, da reflektuju prostor poput ogledala, ali i da uklope u prostor u kome su (kao kameleoni) pa i da u potpunosti nestanu! Sve zavisi od ugla gledanja posmatrača! Umetnik koji je verovao u postojanje NLO-a, vanzemaljaca i paralelnih univerzuma, stvorio je skulpture koje obitavaju delimično u našem svetu, a delimično u drugoj dimenziji. Instalaciju predstavljenu 2006. sastavljenu od visokih crnih blokova koji nestaju i ponovo se pojavljuju pred vašim očima, nazvana je od strane kritičara „pistom za sletanje“ svemirskih brodova, „navigacionim uređajima“ koji čine da „odlazak u drugu dimenziju izgleda moguć“. Sam MekKraken je verovao da je putovanje kroz vreme i različite dimenzije moguće, kao i da njegovi radovi izgledaju kao „nešto što bi vanzemaljci ostavili na zemlji“ ukoliko bi je ikada posetili.

Vidite li skulpturu-Bright-2006

Manje poznata dela obuhvataju geometrijske skulpture ugrađene u zid i pojedinačne skulpture u obliku kocki, piramide, kristala, zvezda i drugih geometrijskih oblika. Njegova paleta boja uključuje drečavu pink, limun žutu, safirno plavu, transcedentno crnu. Iako njegovi radovi levitiraju između vajarstva i industrijskog dizajna, sve na njima (od sečenja, oblikovanja, glačanja površine do bojenja) rađeno je ručno. Sedamdesetih godina stvara slike inspirisane budističkim i hinduističkim mandalama (kružnim slikama, koje simbolizuju sklad i harmoniju univerzuma). Mnogi veruju da su njegovi radovi poslužili kao inspiracija Stenliju Kubriku (Stanley Kubrick) za stvaranje crnog monilita, centralnog simbola filma „Odiseja u svemiru 2001.“ (2001: A Space Odyssey). MekKraken je video svoje radove kao estetsku i spiritualnu emacipaciju i prototipe sveta koji će tek doći, a u kome će dominirati čista forma i jednostavna lepota.

Autor: Milica Jović